เหตุการณ์ที่ฝ่ายกัมพูชาใช้อาวุธเครื่องยิงลูกระเบิดขนาด 40 มม. เข้ามายังฝั่งไทยโดยเจตนาในพื้นที่ลานหินแปดก้อน อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 ถือเป็นการละเมิดถ้อยแถลงร่วม (Joint Statement) ที่ทั้งสองฝ่ายได้ลงนามเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2568 อีกครั้ง โดยเฉพาะข้อ 1 ที่กำหนดให้หยุดยิงทันที โดยครอบคลุมอาวุธทุกชนิด และหลีกเลี่ยงการโจมตีที่ไม่ได้เกิดจากการยั่วยุต่อที่ตั้งหรือกำลังของอีกฝ่ายหนึ่ง และข้อ 6 ที่กำหนดให้ละเว้นจากการดำเนินการยั่วยุใด ๆ ที่อาจนำไปสู่ความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้น

พฤติกรรมยั่วยุโดยเจตนาของกัมพูชาที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าเช่นนี้ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของกำลังพลฝ่ายไทยและทำให้สถานการณ์ในพื้นที่ทวีความตึงเครียดยิ่งขึ้น จึงไม่อาจมองว่าเป็นเพียงเหตุการณ์เล็กน้อย ฝ่ายไทยจึงมีความจำเป็นต้องดำเนินมาตรการรักษาความปลอดภัยและเสถียรภาพชั่วคราว เพื่อลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียจากเหตุอื่น ๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ทั้งนี้ มาตรการดังกล่าวมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเป็นการป้องกันตนเอง โดยไม่กระทบต่อการสำรวจและการจัดทำหลักเขตแดนตามที่ระบุไว้ในข้อ 3 ของถ้อยแถลงร่วมฯ

สำหรับกรณีบันทึกความเข้าใจว่าด้วยการสำรวจและจัดทำหลักเขตแดนทางบก (MOU 2543) ที่ผ่านมา ฝ่ายกัมพูชาได้ละเมิดพันธกรณีในข้อ 5 ของ MOU ดังกล่าว หลายครั้ง เช่น ได้ก่อสร้างตลาดชุมชนและอนุสาวรีย์ตาอมในบริเวณจุดผ่านแดนช่องอานม้า-อานเซะ ซึ่งรุกล้ำแนวสันปันน้ำฝั่งไทย รวมถึงได้สร้างตึกอำนวยการในแผ่นดินไทยในอำเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว

ฝ่ายไทยได้ใช้ความยับยั้งชั่งใจอย่างสูงสุดและได้ทำการประท้วงกัมพูชาต่อกรณีข้างต้นหลายครั้งนับตั้งแต่ปี 2553 แต่เป็นที่น่าผิดหวังที่ไม่ได้รับการตอบสนองใด ๆ ซึ่งการที่ฝ่ายกัมพูชาไม่ให้ความร่วมมือและไม่ปฏิบัติตามพันธกรณีดังกล่าว เป็นการกระทำที่สวนทางกับคำมั่นที่ให้ไว้ว่าจะร่วมมือกับฝ่ายไทยด้วยความจริงใจและสุจริตใจ และยึดมั่นในการแก้ไขปัญหาโดยสันติวิธี

ไทยยังคงย้ำความมุ่งมั่นที่จะขับเคลื่อนกลไกที่จัดตั้งขึ้นภายใต้ MOU 2543 ในฐานะกรอบการดำเนินงานหลักในเรื่องการสำรวจและการจัดทำหลักเขตแดนทางบกระหว่างสองประเทศ โดยไทยรับทราบข้อเสนอของกัมพูชาที่ต้องการให้จัดการประชุมคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วม (JBC) และจะแจ้งผลให้ทราบภายหลังการจัดตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ต่อไป

สำหรับประเทศไทย การสำรวจทางเทคนิคและการจัดทำหลักเขตแดนไม่สามารถดำเนินการได้หากสถานการณ์ตามแนวชายแดนยังไม่มีเสถียรภาพและยังคงเสี่ยงต่อความปลอดภัยของชุดสำรวจร่วม ด้วยเหตุนี้ ฝ่ายไทยจึงขอเรียกร้องให้ฝ่ายกัมพูชาไม่เพียงให้คำมั่นด้วยวาจา แต่ดำเนินการอย่างเป็นรูปธรรมเพื่อฟื้นฟูเสถียรภาพและประกันความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับภารกิจสำคัญนี้