เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 นางเอกสิริ ปิณฑะรุจิ ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ เป็นหัวหน้าคณะผู้แทนไทยนำเสนอรายงานทบทวนสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของไทย รอบที่ 4 ภายใต้กลไก Universal Periodic Review (UPR) ของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ต่อที่ประชุมคณะทำงาน UPR สมัยที่ 53 ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส

ก่อนการนำเสนอรายงานฯ ปลัดกระทรวงการต่างประเทศได้พบหารือกับนาย Sidharto Reza Suryodipuro เอกอัครราชทูต ผู้แทนถาวรอินโดนีเซียประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา ในฐานะประธานคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนและการดำเนินงานของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ

ในช่วงการกล่าวถ้อยแถลงนำเสนอรายงานของไทย ปลัดกระทรวงการต่างประเทศได้ยืนยันความมุ่งมั่นของไทยในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนภายใต้หลักการ “ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” และให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในกระบวนการจัดทำรายงานและการดำเนินงานตามข้อเสนอแนะจากการทบทวนรายงานฯ ในรอบที่ผ่านมา รวมทั้งสะท้อนพัฒนาการสำคัญด้านสิทธิมนุษยชนของไทย ตลอดจนการรับมือกับความท้าทายด้านสิทธิมนุษยชนใหม่ ๆ อาทิ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล

ในโอกาสดังกล่าว ไทยได้ประกาศคำมั่นโดยสมัครใจ 9 ข้อ เพื่อสานต่อความพยายามในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ซึ่งรวมถึงการผลักดันกฎหมายในด้านการตรวจสอบสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้าน การป้องกันการฟ้องคดีปิดปาก และการขจัดการเลือกปฏิบัติ การส่งเสริมสิทธิผู้สูงอายุและความเสมอภาคของสตรี การยกระดับสิทธิด้านสุขภาพ และการพัฒนาระบบความช่วยเหลือทางกฎหมาย รวมถึงการติดตามผลการดำเนินงานตามข้อเสนอแนะของประเทศต่าง ๆ ผ่านการจัดทำรายงานฉบับกลางรอบ (mid-term report) และการส่งเสริมความร่วมมือกับกลไกพิเศษของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ

กระบวนการ UPR เป็นกระบวนการภายใต้คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ซึ่งกำหนดให้รัฐสมาชิกสหประชาชาติจัดทำรายงานทบทวนสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของประเทศทุก 4 ปีครึ่ง โดยใช้ระบบรัฐสมาชิกเป็นผู้ทบทวนกันเอง (peer review) เพื่อให้ข้อเสนอแนะด้านสิทธิมนุษยชนไปปฏิบัติต่อไปโดยสมัครใจ

ก่อนหน้านี้ ประเทศไทยได้นำเสนอรายงานฯ มาแล้ว 3 รอบ (รอบที่ 1 เมื่อปี 2554 รอบที่ 2 เมื่อปี 2559 และรอบที่ 3 เมื่อปี 2564) โดยการทบทวนสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยในรอบที่ 4 มีประเทศสมาชิกสหประชาชาติเข้าร่วมให้ข้อเสนอแนะต่อประเทศไทยจำนวน 106 ประเทศในบรรยากาศที่สร้างสรรค์